Juryrapport boekenmakersbendeprijzen

Oordeel van de jury Ouder talent In de categorie ‘Ouder talent’ (boven de 35 jaar) waren er maar liefst 83 inzendingen voor de wedstrijd voor het beste afgewezen manuscript, waarvan er na een strenge voorselectie vier overbleven. De shortlist bestond uit Amandelbloesem van Nynke van der Beek, De Lector van Marjon Klomps, De Uitverkoren Wereld van Gerbrand Muller en De Reis van Willem van Rubrouck van Lucien Roosen. Elk van deze romans heeft een bijzonder thema of belicht een bekender onderwerp op een vernieuwende manier. De lastige taak om uit deze vier één winnaar te kiezen, kwam neer op de schouders van Dirk Degreave, Marja Duin, Adriaan Krabbendam, Charlotte Pennink en Irene Start. Hun overwegingen worden hieronder samengevat.

De Uitverkoren Wereld van Gebrand Muller In De Uitverkoren Wereld van Gebrand Muller draalt hoofdpersonage Mark rond in een apocalyptische wereld. De samenleving is veranderd – hóe wordt niet duidelijk – maar dat de gevolgen ingrijpend zijn valt niet te ontkennen. Zich aanpassen is de enige mogelijkheid, maar kan dat zonder een deel van zichzelf dat al eerder leefde achter te laten? ‘Niets is wat het lijkt en elk woord of gebaar heeft een meervoudige betekenis,’ vat Mark de vertelling waarin hij de hoofdrol speelt al samen op pagina 70. De Uitverkoren Wereld weet volgens de jury niet precies waar het heen wil. De combinatie van stijl en onderwerp vertoont discrepanties en of de roman een Young Adult of juist literaire vertelling wil zijn, wordt niet bij iedere lezer duidelijk. De schrijver kan nog veel uitleg schrappen om de vaart erin en de lezer eenvoudiger bij zich te houden. Daar staat tegenover dat het verhaal na een trage start interessanter en meer tastbaar wordt. Muller genereert een surrealistische en symbolische wereld: een bijzonder uitgangspunt dat bovendien erg aansluit bij de tijdgeest van de jongere generatie. Hoewel de tekst er niet met de eerste prijs vandoor gaat, is er wel een jurylid dat deze tekst graag had zien winnen. Dit jurylid concludeert: Stillistisch staat dit werk als een berg. Dit verhaal is duidelijk niet het meest toegankelijke van de drie, maar literair alleszins het interessantst.

De Lector van Marjon Klomps’ De Lector speelt in het Nijmeegse literaire landschap, alwaar Sander lector is bij uitgeverij Moenen. In de roman staat het dagelijks leven in een uitgeverij decor voor het te vertellen verhaal. Er belandt een manuscript op Sanders bureau waardoor hij een onaangename ontdekking doet die zijn hele leven op zijn kop zet. De stijl van het manuscript wordt niet consequent genoeg genoemd. Er zitten wat taal- en slordigheidsfouten in de tekst en de beschrijvingen dragen niet altijd bij aan de leesbaarheid. Alle nodeloze informatie flink schrappen zou het verhaal ten goede kunnen komen. De schrijfster mag misschien snoeien in haar beschrijvng, de dialogen van De Lector maken de roman psychologisch geloofwaardig. De personages spreken tot de verbeelding en een van de juryleden ziet in een latere versie wel mogelijkheden voor een psychologische thriller. Een ander jurylid prijst de vertelster om haar gevoel voor spanningsopbouw en geeft aan dat de plot zeer op prijs te stellen. Een jurylid meende: Klomps is een soepele schrijver van wie ik verwacht dat ze, na redactie, een groter publiek weet aan te spreken dat geïnteresseerd is in hoe het er in een uitgeverij toegaat.

De Reis van Willem van Rubrouck van Lucien Roosen De historische fictie van De Reis van Willem van Rubrouck door Lucien Roosen geeft inzicht in het leven van de dertiende-eeuwse franciscaner monnik Willem van Rubrouck. Van Rubrouck ontmoette de grote Kahn in het noorden van het huidige China, maar het is niet dit onderdeel van zijn leven dat hier centraal staat. In deze fictionele biografie van zijn jongere jaren wordt onderzocht wat de drijfveren van de Nederlandstalige monnik geweest zouden kunnen zijn en hoe hij werd beïnvloed door zijn tijdgeest – en andersom. Een jurylid denkt dat het verhaal meer potentie heeft als het tot een roman wordt omgevormd, waar het op dit moment een chronologische vertelling van de dertiende-eeuwse gebeurtenissen is, zonder flashbacks of uitgewerkte gedachten. Sommige juryleden vragen zich af of de tekst leesbaarder kan worden gemaakt door Middelnederlandse woorden als ‘paterken’ en ‘liedeken’ te vervangen door eigentijdsere. Duidelijk is dat de auteur over een rijke taalkennis beschikt, maar daar niet altijd voldoende de rem op kan zetten. Tot slot wordt er bovendien een aantal continuïteitsfouten gemaakt. Zo verdwijnt er rond pagina 25 een paard… Zowel het verhaal als de schrijver hebben potentie, oordeelt de jury. Eén jurylid zou Roosen naar aanleiding van dit verhaal zelfs direct een contract aanbieden. Vertrekkend vanuit een interessant gegeven en boeiende figuur, worden aanstekelijke situaties beschreven. De vertelstijl is onderhoudend en grappig en een ander jurylid vergelijkt Roosen op sommige momenten zelfs met het Vlaamse negentiende-eeuwse proza van bijvoorbeeld Felix Timmermans. Het jurylid dat Roosen meteen zou contracteren, juichte: Zo goed geschreven dat het niet weg te leggen is. Bravo!

Amandelbloesem van Nynke van der Beek De jury kon het niet unaniem eens worden over de winnaar van het manuscript en heeft daarom haar steun aan de meerderheid van de leden gegeven. Het winnende manuscript van de vier romans op de shortlist wordt geacht het best een (mogelijk klein) publiek aan te kunnen spreken. Het is stilistisch knap geschreven, maar er moet wel nog wat worden geschaafd aan de verhaallijn. De innerlijke strijd van het hoofdpersonage wordt op een overtuigende manier verwoord en voelbaar gemaakt. De winnares is Nynke van der Beek, met het verhaal Amandelbloesem. Amandelbloesem vertelt het verhaal van de autistische Sofia. Ze is blij met haar kind, dat ze consequent ‘de jongen’ noemt, maar de liefde die ze zelf voor hem denkt te moeten voelen kan ze niet opbrengen. Het manuscript bestaat uit een brief die Sofia schrijft aan het Centrum Autisme in Amsterdam omdat ze zich afvraagt of ze autistisch zou kunnen zijn. De verhaallijn wordt verdubbeld door een boek over Vincent van Gogh waarin Sofia graag leest. De gebeurtenissen uit het leven van de Nederlandse schilder bieden Sofia moed en kracht in haar zoektocht naar goed moederschap, een goed partner zijn en zichzelf gelukkig houden zonder andere mensen in de weg te zitten. De verhaallijn kon de jury niet helemaal overtuigen. De plot is niet sluitend en vooral de parallel met het levensverhaal van Vincent van Gogh mag best iets sterker worden aangezet. Bovendien ontbreekt een duidelijke climax of afronding van het verhaal. De stijl van de vertelster past echter perfect bij het thema van het manuscript. Een van de juryleden benadrukt dat de korte zinnen helpen orde in de chaos te scheppen en bevestigen bovendien het idee dat Sofia van zichzelf heeft als mogelijk autistisch patiënte. De meeste juryleden geven aan dat het verhaal een helder inzicht geeft in het leven met autisme, maar kan ook een waardevolle toevoeging zijn voor hun familieleden. Om tot slog nog een van de juryleden te citeren: Het greep me vanaf de eerste bladzijde. Ik snap echt niet dat dit nog niet is uitgegeven.(…) Ik heb nog nooit een roman gelezen die de getijdebeweging tussen gevoel en ratio in een mens zo invoelbaar maakt.

Tekst: Laurie de Zwart

volledig juryrapport

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Home Page