Brieven aan mijn zoon

Lieve jongen,

Dertien ben je nou. Waarschijnlijk ben je het oneens met deze bewering, want je bent dertien jaar en tien maanden, dus eigenlijk zo goed als veertien. Veertien, dat is bijna volwassen, in ieder geval in jouw ogen. Je ziet dat wij in die periode zijn aanbeland waarin we het binnen drie zinnen twee keer met elkaar oneens zijn. Deze periode zal met bergen en dalen voortsudderen tot je negentiende. Ik beloof je bij deze dat ik niet ga zeggen dat je een lastige puber bent, want ik had er vroeger een enorme hekel aan als ze dat tegen mij zeiden. Want ja, lieverd, ook ik was ooit dertien jaar en tien maanden. Nu niet grinniken.
Je zult je afvragen waarom ik je deze brief schrijf. Dat weet ik niet precies. Misschien omdat ik vaak pas ’s avonds laat mijn dag reflecteer en bedenk wat ik tegen je had willen of moeten zeggen. Herstel, óók had moeten zeggen, in plaats van me te beperken tot vragen als: “Heb je nog cijfers terug?” En: “Wanneer ben je eigenlijk van plan om aan je huiswerk te gaan?”
Misschien schrijf ik je omdat ik je mis als kind en naar je zoek in die grote, onverschillige jongen die je bent geworden. Misschien hoop ik dat je terugschrijft. Misschien wil ik dat je deze brief bewaart. Zodat je later, als je zelf vader bent van één of meerdere pubers, mijn opvoedstrijd herkent en begrijpt. Niet dat ik verwacht dat je ooit kinderen krijgt hoor! Moet je helemaal zelf weten (hoewel ik het wel leuk zou vinden natuurlijk. Niet te vroeg, niet te veel. God, daar ga ik weer).
Ik wil je zoveel zeggen. Ik wil je zoveel leren. Ik wil je zoveel meemaken. Ik herken je zo. Ik besef dat ik mijn eigen ervaringen op jou projecteer, mijn herinnerde gevoelens neem als antwoord op jouw nukkig negeren. Ik hoop niet dat ik al te begrijpend reageer, want oh, wat had ik vroeger een hekel aan begripvolle volwassenen.
Shit. Ik lees even terug en bedenk dat het hele stuk hierboven eigenlijk in flagrante tegenspraak is met de laatste zin. Ben ik onuitstaanbaar? Zeg het me, alsjeblieft, dan zal ik proberen dat te verbeteren.

Je liefhebbende moeder

+++

Lieve jongen,

De proefwerkweek zit erop. Wat heb ik een hekel aan proefwerkweken, zeg. Zeker nu de cijfers langzaam binnendruppelen. Het lijkt wel of sinds de zomervakantie je belangstelling voor schoolse zaken wat tanend is. Populair zijn is heel belangrijk voor je geworden en gezien het aantal afspraken dat je buitenshuis hebt, ben je er ook goed in. Het staat je wel, zo’n zelfverzekerde houding Ik moet er alleen een beetje aan wennen. Ineens zit ik op het reservebankje en fungeer alleen nog als kok, poetsvrouw, taxichauffeur en storend element. Ik wil nog te graag je vriendje zijn, denk ik. Hoewel ik begrijp en respecteer dat je aan dat deel van je leven begint, waarin mijn rol steeds kleiner zal worden. De bijrol waar ik weleens naar gesmacht heb toen je kleiner was en je constant mijn aandacht opeiste. Een rol waarvan ik wist dat ik hem ooit zou spelen. Langzaam trek ik mijn kostuum van puberouder aan, maar terwijl ik in de schmink zit en besef dat ik mijn tekst vergeten ben, raas jij al door de tweede akte. Niet zo snel!
En vooral niet zo abrupt.
Maar goed, ik wil het over schoolse zaken hebben. Terwijl jij je het socialiseren eigen maakt, houd ik je resultaten in de gaten. Als wanhopig boekhouder van een met faillissement bedreigd bedrijf, kom ik steeds weer cijfers onder je neus duwen. Je bent niet onder de indruk. Al je indrukken staan tegenwoordig in je mobiele telefoon, ik kets op je af als een pijl op een rotsblok.
Ik snap het wel, ik ken het gevoel. Jezelf groot voelen. Of voordoen, als de omstandigheden daarom vragen. Weet je nog dat je laatst zo gevallen bent? Toen ik mijn armen om je heensloeg had je heel even de neiging je tegen me aan te drukken, je te laten troosten door mij. Ik voelde het wel. Maar je mag niet meer klein zijn van jezelf. Je lijf zegt nee. Dat lijf dat je zelf niet meer terug kent, omdat alles groter en breder en privé is geworden. Dat lijf dat gevoelens en verlangens in zich herbergt, die je nog niet helemaal begrijpt.
God, daar ga ik weer. De begripvolle moeder. Had ik al eens verteld wat voor hekel ik daar vroeger aan had? Juist de begripvolle volwassenen hadden geen idéé. Ik zat liever een sessie uit met een zalvende Jehova’s getuige. Ik probeer me in te houden, maar soms lukt het even niet. Vergeef me. En beloof me dat je beter je best gaat doen op school.

Je liefhebbende moeder

+++

Lieve jongen,

Wat is de tijd voorbij gevlogen, ineens ben je vijftien. Afgelopen maand, toen we die enorme ruzie hadden, besefte ik dat ik mijn hoofd in mijn nek moet leggen om je aan te kijken. Hoe kort geleden lijkt het dat ik een poortje maakte van mijn benen en jij er kraaiend van pret doorheen liep. Nu rook je de sigaretten uit mijn tas.
Ik heb je veel, veel minder geschreven dan ik van plan was. Maakt eigenlijk niet uit, want de brieven die ik onder je deur doorschoof, vond ik steevast ongeopend in je prullenbak terug. Ja, sorry dat ik je vertrouwen beschaam en met de loper op je kamer kom als je er niet bent, maar af en toe moet er schoongemaakt worden. Wel leuk overigens, die plantjes op je kamer. Ziet er toch een stukje gezelliger uit. O ja, voor ik het vergeet: wil je wel je lichten uitdoen als je weggaat? Ik heb het nu al een paar keer zelf gedaan, waarbij het me opviel dat het best zware lampen zijn. Dat drukt nogal op de energierekening, en we hebben het natuurlijk niet al te breed sinds je vader weg is. Maar ik wil me verder nergens mee bemoeien.
Het afgelopen jaar is niet echt succesvol te noemen, dat ben je toch met me eens? Ik heb vroeger ongeveer dezelfde schoolcarrière gevolgd, maar dan in omgekeerde richting. Ik snap best dat je het moeilijk vond je te interesseren voor, zoals je het zo mooi omschrijft, fossiele talen. Maar het normale VWO en zelfs twee maanden later de HAVO had je toch wel aangekund? Enfin, je geeft aan liever met je handen dan met je hoofd te werken, dus ik hoop dat je nu op je plaats zit op het VMBO.
Eigenlijk had ik gehoopt dat er tussen de roerige tijden, de botsingen en de scheldkanonnades, het elkaar ontlopen of juist confronteren, wat vaker mooie momenten waren. Ik heb me de afgelopen maanden vaak afgevraagd wat er in je hoofd omging. Dat stugge hoofd dat zich onmiddellijk terugtrekt als ik mijn hand erop leg. Aangezien jij het moeilijk vindt daarover te praten, ben ik weer in mijn eigen herinneringen gaan graven. Mijn eigen moeder vond ik voornamelijk ouderwets, ongeïnteresseerd in belangrijke dingen en juist overdreven geïnteresseerd in niet ter zake doende kwesties. Ze noemde me kinderachtig in de dingen waar ik nog even klein in wilde zijn, vond me te klein voor de dingen waar ik al lang aan toe was. Als ik zo naar je kijk, zie ik gelijkenissen tussen jou en mij op die leeftijd. Maar daar zal ik niet teveel over uitweiden, want oh, wat had ik er vroeger een hekel aan als mijn moeder zei dat zij precies wist hoe ik me voelde.
Neemt niet weg dat ik het best eng vind om je deze vakantie met je vrienden naar Terschelling te laten gaan. Ik was zelf achttien toen ik voor het eerst alleen op vakantie ging. O kijk, daar ga ik weer, mijzelf vergelijken met jou. Andere tijd, andere situatie. Sorry. Bovendien zijn jouw vrienden een paar jaar ouder dan jij. Ik ga ervan uit dat zij beter weten wat ze doen en je zullen behoeden voor de zeven sloten die ik als moeder in de verte zie glinsteren. Toch heb ik me niet kunnen bedwingen, en een pakje condooms tussen je kleren geschoven. Ik denk niet dat je er al aan toe bent, je bent vijftien godbetert, maar mocht je in een situatie verzeild raken, dan kun je er maar beter op voorbereid zijn.

Je liefhebbende moeder

+++

Lieve jongen,

Allereerst gefeliciteerd met je zestiende verjaardag. Gezellig dat je vriendin ook op bezoek kwam. Jullie hadden best beneden mogen zitten, hoor. Ik zou haar graag wat beter leren kennen. Wat wordt ze al dik! Ze draagt in een punt, ik zet mijn geld op een jongetje. Hoewel ik erg aan het idee heb moeten wennen, zie ik het nu best zitten, zo’n kleintje in de familie. En ik wil me nergens mee bemoeien, maar is het niet verstandiger dat ze stopt met roken in haar situatie? Maar wie ben ik om er iets van te zeggen, ik heb niet bepaald het goede voorbeeld gegeven, de eerste sigaret die jij rookte kwam uit mijn tas. De pot verwijt de ketel, haha.
Ik las laatst mijn brieven, die ik in de loop der jaren uit je prullenbak heb gevist. In de allereerste zeg ik dat we aan het begin staan van een onstuimige periode die tot je negentiende zal duren. En ik had gelijk (sorry). Het wordt wel minder, merk ik. We hebben minder ruzie. Ik had alleen niet voorzien dat we minder ruzie zouden hebben omdat we volledig langs elkaar heen leven.
Wel leuk voor je dat je zoveel meer vrienden krijgt. Hoewel ik soms gek wordt van de bel en het gefluister in de gang.

Je moeder

+++

Lieve jongen,

Soms lees ik berichten in de krant. Over jonge mensen, kinderen nog, die iets ergs hebben gedaan. Waar waren die moeders, denk ik dan. Waarom hebben ze niets gedaan om dit te voorkomen? Nu haat ik mezelf om deze gedachte. Wat ben ik naïef geweest in mijn veroordeling. Die moeders hebben alles geprobeerd, maar niets hielp. Zoals ik alles geprobeerd heb bij jou. Maar ja. Het praat niet handig door een dichte deur. Het knuffelt niet makkelijk met weerbarstige schouders. Ik heb het allemaal geprobeerd, maar jouw afweergeschut haalde al mijn verzoeningspogingen uit de lucht.
De afgelopen weken heb ik veel gehuild, nog meer geschreeuwd. Het verdriet schuurt en bijt. Als ik in de spiegel kijk, zie ik mezelf slechts gedeeltelijk terug. De psycholoog zegt dat het een rouwproces is, waar ik doorheen moet. Ja, ik zit sinds kort in therapie. Maar laat ik je niet lastig vallen met mijn gevoelens, want oh, wat had ik er vroeger een hekel aan als mijn moeder zei hoe het voor haar voelde.
Ik hoop dat je het een beetje uit kunt houden daar. Je advocaat belde vandaag weer. Jammer dat je voorlopig liever niet hebt dat ik op bezoek kom. Maar misschien is het wel beter, het ontwenningsprogramma zal wel al je aandacht nodig hebben.
De politie heeft de verzegeling weer weggehaald, dus ik heb je kamer een flinke schoonmaakbeurt gegeven. Omdat het nogal leeg was (ze namen zelfs de toiletontstopper mee), heb ik wat meubels van beneden in je kamer gezet. Dat rieten stoeltje met bijpassende tafeltje, dat jij altijd mijn Libelle-interieur noemt, weet je nog? Als je straks weer thuiskomt, kunnen we het samen weer opnieuw en naar je eigen smaak inrichten. Ik ben al een beetje aan het sparen.
Maar wie ben ik om te bepalen wat jij gaat doen als je tijd erop zit. Je bent dan toch zo goed als achttien, dus zelfs volgens de regels van de wet heb ik geen recht van spreken meer. Toch hoop ik dat je me tegen die tijd weer een klein rolletje laat meespelen in jouw leven.

Lieve groet,

Moeder

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Home Page